Collecties
Verslag collecties 2006
De collectie van het NEHA bestaat uit drie onderdelen.
1. De Bijzondere Collecties omvat de verzameling archivalia, documentatie en beeldmateriaal. De collectie wordt aangevuld door middel van schenkingen en enkele aankopen voornamelijk via de veiling. De collectie is toegankelijk via de website van het NEHA.
2. De collectie Oude Gedrukten is in zekere zin voortgekomen uit het in de jaren twintig van de vorige eeuw opgerichte 'Boekenfonds'. Doel is de verdere opbouw door middel van aankoop en ruil van de internationaal waardevolle collectie op het gebied van de koopmansliteratuur. Daarnaast is er ook bijzondere aandacht voor de geschiedenis van de (economische) statistiek en de beschrijvende statistiek in de 18de en vroege 19de eeuw. De collectie is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA.
3. De wetenschappelijke collectie is gericht op de economische en bedrijfsgeschiedenis van Nederland in een brede internationale context en heeft als doel de ondersteuning van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Het NEHA biedt daartoe naast boeken en tijdschriften ook meer en meer diensten in digitale vorm aan (websites, databanken en de Virtual Library).
Collectie Archivalia [Bijzondere Collecties]
In het afgelopen jaar is een belangrijke stap gezet naar een volledig online overzicht van de NEHA-collecties: het overzicht van de Bijzondere Collectie is nu geheel online toegankelijk. Daarmee is gebruik van de in 1992 uitgegeven Gids van de collecties van het Nederlandsch Economisch-Historisch Archief, samengesteld door Peter Boorsma en Jan Lucassen, niet langer nodig.
Het Nederlandsch Economisch-Historisch Archief ontving van verschillende particulieren en bedrijven kleinere collecties archivalia, documentatie en afbeeldingen. Wij verwierven onder meer van M.H.V. Illes, secretaris van het AVBB, Circulaires aan de secretarissen der bedrijfsgroepen en betrokken vakgroepen; van verschillende particulieren een omvangrijke aanvulling op de collectie distributiebescheiden uit de Tweede Wereldoorlog [BC 702]; van het IISG ansichtkaarten van Amsterdam, Vlaardingen en Nederlandsch-Indië, verzameld door Willem Karel Tehupeiory (1883-1946) [BC 699]; eveneens van het IISG documentatie over een tentoonstelling van 10-26 april 1931, georganiseerd door de suikerindustrie en de suikerverwerkende industrie, "om nieuwe technische ontwikkelingen te tonen en het verbruik te bevorderen" [BC 711]. Uit de collectie Brezet konden wij een omvangrijke verzameling prijscouranten uit het Interbellum aan de verzameling toevoegen [BC 701].
Een bijzondere aannwinst was een brievenkopieboek met uitgaande correspondentie van de bank Lippmann, Rosenthal & Co., april 1859. De bladen zijn genummerd 441-900. Waarschijnlijk is dit het tweede brievenkopieboek van de firma (een geschenk van SNS-Reaal, Utrecht) [BC 710].
Voor de collectie werden aangekocht een drietal 'tableaux', grafische voorstelling van de beweging van de waarde van het geld en de publieke schuld uit de periode 1789-1818 [BC 696]. Op een veiling verwierven wij een aantal kantooralmanakken van de Erven Stichter, uit 1771 en 1822 (de almanakken zijn kennelijk gebruikt door de reder Willem Pieter Pook van Baggen, Amsterdam 1793-1854) [BC 703] en een Skriv- og Reysecalender, gedrukt bij P.M. Höpffner, Kopenhagen uit de periode 1784-1819 [BC 709].
Collectie oude gedrukten
In 2006 konden weer een aantal werken verworven worden van belang voor de collectie koopmansliteratuur. Een bijzonder aardige aankoop is het laat 17de eeuwse L'Arithmétique des marchands. Eveneens van belang is de aankoop van een in de collectie ontbrekende Barrême uit 1756, La livre nécessaire, pour les comptables, Avocats, Notaires, Procureurs, Trésoriers ou Caissiers ... On y trouve tout faits, par un regard, les changes à tant pourcent, par un regard, les changes à tant pourcent, .... De naslagwerken van Barrême werden in die tijd veel gebruikt. Tot slot zij hier vermeld de aankoop van een Koopmans en winkeliers hand-boekje uit 1814 bedoeld voor een snel opzoeken van prijzen, maten, kortingen etc.
De collectie 18de en vroeg 19de eeuwse statistiek is uitgebreid met een regionale beschrijving van de hand van Charles Joseph Bail, Statistique générale des provinces composant le Royaume de Westphalie ... rédigé sur les notes et renseignements inédits fournis par les autorités administratives (Göttingen 1809).
Sinds 1798 hadden er in Frankrijk met enige regelmaat industriële tentoonstellingen plaats. Na 1798 volgden tentoonstellingen in 1801 en 1802 en verder met grote regelmaat terugkerende en snel in betekenis groeiende evenementen. Voor 1834 kochten wij Catalogue des produits de l'Industrie Française admis à l'Exposition publique sur la Place de la Concorde, en 1834 (Paris 1834).
Naast de landelijke initiatieven kwamen ook regionaal de industriële en nijverheidstentoonstellingen tot ontwikkeling. In 2006 kon het rapport uit 1806 verworven worden voor Calvados van Pierre-Aimé Lair, Rapport sur la seconde Exposition Publique des Productions des Arts du Département du Calvados (Caen 1806). Het deel is samengebonden met de Discours sur l'Exposition Publique des Productions des Arts du Département du Calvados (1806).
Voor de vroege werken theorie van de statistiek is de aankoop van Johann Zizius, Theoretische Vorbereitung und Einleitung zur Statistik (Wien 1810) van belang.
Verder kochten wij een Annuaire de l'Industrie Française, ou Recueil par ordre alphabétique des inventions, decouvertes et perfectionnemens dans les arts utiles et agréables, ... Année 1811. Première Année (Paris 1811) en een handelsovereenkomst tussen Oostenrijk en het Ottomaanse rijk. Niet alleen van belang voor de handelsgeschiedenis, maar ook voor de prijsgeschiedenis dank zij de toegevoegde Preistabellen einiger der Erbländischen Fabrikenerzeugnisse: Handlungs-Einverstaendniss zwischen dem kaiserl. Königl. Hofe und der ottomanische Pforte, zum Vortheil der österreichischen Handlung, unter dem Namen: Sened, oder Verbindlichkeits-Akte, geschlossen den 24. Hornung 1784 ... (Wien 1804).
Voor een volledig overzicht van aanwinsten zie Aanwinsten 2006.
Het NEHA Digitaal
Websites
De website van het NEHA is in het afgelopen jaar regelmatig bijgehouden. Nieuwe aanwinsten werden geplaatst, zowel wat kostbare boeken betreft als de lijst van aanwinsten van Bijzondere Collecties. Retrospectief is nu ook het overzicht van de Bijzondere Collecties online beschikbaar.
In 2005 maakte het IISG een begin met de vernieuwing van de website. Niet alleen lay-out, maar ook de structuur werden grondig aangepakt. De site stapte over naar .php en stylesheets. Aan het eind van 2005 is ook voor de NEHA site een begin gemaakt met de re-styling. In maart 2006 was deze overstap afgerond.
Naast de eigen website onderhoudt het NEHA ook de sites van de projecten Het bedrijfsleven in Nederland in de 20ste eeuw (www.bintproject.nl), van Economy and Society in the Low Countries in the Pre-Industrial Period (www.lowcountries.nl) en van de Stichting Bedrijfsgeschiedenis (www.neha.nl/stichtingbg/). Het onderhoud aan de website voor de International Economic History Association is in 2006 overgedragen aan Jörg Baten, Tübingen, de nieuwe secretaris van de IEHA.
Databanken
De bibliotheek van het IISG/NEHA beschikt over enkele databanken op het gebied van de economische geschiedenis:
- IISH List of Datafiles of Historical Prices and Wages (www.iisg.nl/hpw/)
- de Nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar (www.neha.nl/struve/)
- de stakingsdatabase (www.iisg.nl/databases/stakingen.html)
- Biografiën van Nederlandse ondernemers (www.iisg.nl/ondernemers/)
Virtual Library
Het NEHA is ook verantwoordelijk voor het bijhouden van de WWW Virtual Library Economic and Business History (www.neha.nl/w3vl/). De Library omvat ruim 1500 links naar conferenties, archieven en bibliotheken, onderzoeksinstellingen, musea, naslagwerken en digitale bronnen op het gebied van de economische en bedrijfsgeschiedenis.