Collecties
Verslag collecties 2007
Het verzamelbeleid van de NEHA bibliotheek richt zich op 4 zwaartepunten in de collectie:
1. De collectie "Bijzondere Collecties van het NEHA", betreft de verzameling archivalia, documentatie en beeldmateriaal. De collectie wordt aangevuld door middel van schenkingen en incidentele aankopen via de veiling. De collectie is toegankelijk via de website van het NEHA.
2. De collectie "Oude Gedrukten" is voortgekomen uit het in de jaren twintig van de vorige eeuw opgerichte 'Boekenfonds'. Doel is de verdere opbouw door middel van aankoop en ruil van de internationaal waardevolle collectie op het gebied van de koopmansliteratuur en daaraan nauw gerelateerde gebieden als maten en gewichten, in- en uitvoer, belastingen etc.
Daarnaast is er ook bijzondere aandacht voor de geschiedenis van de economische en de beschrijvende statistiek in de 18de en vroege 19de eeuw. De collectie is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA.
3. De collectie primair gedrukt materiaal (boeken, tijdschriften, bladen en verslagen) van belang voor de beoefening van de economische geschiedenis van Nederland. Hier is vooral te noemen de collectie jaarverslagen van Nederlandse (en Nederlands-Indische) ondernemingen. De collectie wordt voornamelijk opgebouwd door middel van schenkingen en is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA.
4. De wetenschappelijke collectie boeken en tijdschriften is gericht op de economische en bedrijfsgeschiedenis van Nederland in een brede internationale context en heeft als doel de ondersteuning van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland. De collectie is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA.
Het NEHA biedt daartoe naast boeken en tijdschriften ook meer en meer diensten in digitale vorm aan (websites, databanken en de Virtual Library).
Collectie Archivalia [Bijzondere Collecties]
De aanwinsten voor de Bijzondere Collecties waren bescheiden te noemen. Door te hoge prijzen waren wij niet altijd even succesvol op veilingen.
Wij verwierven een convocatie van de Kamer van Zeeland, een aanvulling op de collectie Oost-Indische Compagnie (BC 543), stukken betreffende de Documentatie HVA (BC 640) en een stuk getiteld Conditien van Negotiatie tot een Fonds waar uit, onder Directie van Daniel Changuion, aan eenige planters in Rio Essequebo en Rio Demmerary, ... (BC 645).
Collectie oude gedrukten
In 2007 konden weer een aantal werken verworven worden van belang voor de collectie koopmansliteratuur.
Wyndham Beawes, Lex Mercatoria Rediviva: or, the merchant's Director ... The second edition, with large additions (London 1761). Een mooie aanvulling omdat de bibliotheek de derde druk al in bezit had. Van handleidingen, gidsen en naslagwerken voor de koopman is het goed om meerdere uitgaven te bezitten. Na verloop van tijd raakt een uitgave gedateerd en besluit men tot een herziene editie. Op basis van verschillende edities is het mogelijk veranderingen in usances, in waarden, in voorschriften etc. te volgen.
Dat geldt ook voor de aankoop van Jürgen Elert Kruse, Jürgen Elert Krusens ... Allgemeiner und besonders Hamburgischer Contorist, welcher sowohl von den vornehmsten, in und ausser Europa gelegenen Städten und Ländern, ihren Währungen, Münzen, Wechsel-Arten und Usanze ... (Hamburg 1753). Ook van deze eerste uitgave beschikten wij al over een derde (1782) editie.
Verder David Veronese, Prattica d'Aritmetica Mercantile (Genova 1627). De eerste druk van wat algemeen gezien wordt als een van de meest belangrijke verhandelingen over handelsrekenen in die tijd. Veronese's boek is in 1677 en in 1727 herdrukt.
Johann Isaac Berghaus, Anleitung zum landwithschaftlichen Rechnungswesen, nach Grundsätzen der kaufmännischen Doppelbuchhaltung (Braunschweig 1796). Eerste druk van een handleiding over het dubbel boekhouden voor landeigenaren en boeren. Berghaus was een onderwijzer en ambtenaar uit de omgeving van Kleef. Behalve over boekhouden bevat het werk veel informatie over organisatie van het landbouwbedrijf, rurale handel en prijzen.
In de collectie overzichten en gidsen voor het koopmansbedrijf is Scellier de Malfosse, Traité du paralelle et equilibre des mesures et poids, dont on se sert en France, suivant les Ordonnances du Roy ... dans les Provinces du Royaume, & en quelque païs que ce soit au monde (Rennes 1693) een mooie aanvulling.
L.E. en A.J.B. de Bonnieres Hardoin de la Reynerie, Consultation pour les actoinnaires de la Compagnie des Indes (Paris 1788), een stuk van belang voor de financiële geschiedenis en voor de geschiedenis van de handelscompagnieën.
Van belang voor de koopman en de koophandel in bredere zin is de reeks Oeconomische Nachrichten (Leipzig 1750-1763) en de aansluitende reeks Neue Oekonomische Nachrichten (Leipzig 1764-1773). De eerste reeks bestaat uit 180 delen in 15 banden, de tweede uit 60 delen in 5 banden.
Voor het zwaartepunt vroege statistiek zijn verworven Documents statistiques sur la France, publiés par le ministre du commerce (Paris 1835) en Statistique de la France, publiée par le ministre des Travaux Publics, de l'Agriculture et du Commerce (Paris 1837). Wat vroeger is Ch.-A.B.F. de Paule, baron de Baert-Duholant, Tableau de la Grande Bretagne, de l'Irlande et des posessions angloises dans les quatre parties du monde (Paris an X [1802]) 4 delen handelend over het Brits Empire vooral over de economische en financiële aspecten. Ook nu kon weer een stuk gevonden worden met een nauwe relatie met de collectie Bruyard: Tableau du commerce d'importation et d'exportation de la France, à l'époque de l'année 1787 (Paris 1788).
Messance, Recherches sur la population des généralités d'Auvergne, de Lyon, de Rouen, et de quelques provinces et villes du royaume, avec des réflexions sur la valeur du bled tant en France qu'en Angleterre, depuis 1674 jusqu'en 1764 (Paris 1766).
Tot slot zijn enkel verhandelingen verworven van belang voor de geschiedenis van de productie. Een bekende uitgave, maar hier tot dan ontbrekend, is Simon Smith, The herring-busse trade ... Together with, sundry orders of the Netherlands, for the better government of the Royall fishing, as by treatise doth more at large appeare. All which hath bin perused by the Parliament Committee, and is appointed to bee published for the generall direction of the whole Kingdome (London 1641).
Rudolf Hess, Beschreibung von den Kamm- und Spinn-Maschinen auf Wolle und Baumwolle eingerichtet ... (Zurich 1806). Gedurende de periode van het Continentaal Stelsel kwamen een aantal sectoren in Europa tot bloei, onder meer de textiel. Hess toont in deze verhandeling machines geschikt voor zowel wol als katoen.
Secrets concernant les Arts et Métiers. Nouv. éd., rev. corr., & considérablement augm. (Bruxelles 1762) 2 delen van een in de 18de eeuw popualir boek. De eerste editie verscheen in 1716. Andere edities kwamen uit in 1721, 1724, 1743-1747 (al aanwezig in de collectie), 1762 (deze editie) en 1801.
Voor een volledig overzicht van aanwinsten zie Aanwinsten 2007.
De collectie primair gedrukt materiaal
De collectie werd het afgelopen jaar verrijkt met 2 schenkingen. Wij ontvingen in 2 partijen een grote aanvulling op de collectie jaarverslagen van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. De schenking vulde vooral de jaren negentig aan in de aanwezige collectie. Deze had, ook na de grote aanvulling van een aantal jaren geleden (de collectie Brezet van de EU Rotterdam), nog steeds de nodige hiaten.
Verder werden wij in staat gesteld onze collectie aan te vullen met materiaal dat door de Stichting Economisch Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam werd afgestoten. Wij completeerden onder meer onze reeks SEO uitgaven.
Het NEHA Digitaal
Websites
De website van het NEHA is in het afgelopen jaar regelmatig bijgehouden. Nieuwe aanwinsten werden geplaatst, zowel wat kostbare boeken betreft als de lijst van aanwinsten van Bijzondere Collecties. Verder is een begin gemaakt met twee nieuwe platforms: Historische statistiek in Nederland en Jaarverslagen van Nederlandse ondernemingen. Beide uitbreidingen komen binnenkort beschikbaar.
Naast de eigen website onderhoudt het NEHA ook de sites van de projecten Het bedrijfsleven in Nederland in de 20ste eeuw (www.bintproject.nl), van Economy and Society in the Low Countries in the Pre-Industrial Period (www.lowcountries.nl) en van de Stichting Bedrijfsgeschiedenis (www.neha.nl/stichtingbg/). Deze laatste is in het afgelopen jaar re-styled.
Databanken
De bibliotheek van het IISG/NEHA beschikt over enkele databanken op het gebied van de economische geschiedenis:
- IISH List of Datafiles of Historical Prices and Wages (www.iisg.nl/hpw/)
- Nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar (www.neha.nl/struve/)
- Stakingsdatabase (www.iisg.nl/databases/stakingen.html)
- Biografieën van Nederlandse ondernemers (www.iisg.nl/ondernemers/)
Deze laatste kreeg ook in het afgelopen jaar de nodige aandacht. Er wordt zeer regelmatig op gereageerd en voorzien van aanvullende gegevens. Zelf voegden wij daar de interviews met Nederlandse ondernemers, gepubliceerd in het tijdschrift Forum van het VNO-NCW, aan toe. Ook in 2008 zullen wij hiermee doorgaan.
Virtual Library
Het NEHA is ook verantwoordelijk voor het bijhouden van de WWW Virtual Library Economic and Business History (www.neha.nl/w3vl/). De Library omvat ruim 1600 links naar conferenties, archieven en bibliotheken, onderzoeksinstellingen, musea, naslagwerken en digitale bronnen op het gebied van de economische en bedrijfsgeschiedenis.