Collecties
Verslag collecties 2008
Het verzamelbeleid van de NEHA bibliotheek richt zich op 4 zwaartepunten in de collectie:
- De collectie "Bijzondere Collecties van het NEHA", betreft de verzameling archivalia, documentatie en beeldmateriaal. De collectie wordt aangevuld door middel van schenkingen en incidentele aankopen via de veiling. De collectie is toegankelijk via de website van het NEHA.
- De collectie "Oude Gedrukten" is voortgekomen uit het in de jaren twintig van de vorige eeuw opgerichte Boekenfonds. Doel is de verdere opbouw door middel van aankoop en ruil van de internationaal waardevolle collectie op het gebied van de koopmansliteratuur en daaraan gerelateerde gebieden als maten en gewichten, in- en uitvoer, belastingen etc.
Daarnaast is er ook bijzondere aandacht voor de geschiedenis van de economische en de beschrijvende statistiek in de 18de en vroege 19de eeuw. De collectie is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA. - De collectie primair gedrukt materiaal (boeken, tijdschriften, bladen en verslagen) van belang voor de beoefening van de economische geschiedenis van Nederland. Hier is vooral te noemen de collectie jaarverslagen van Nederlandse (en Nederlands-Indische) ondernemingen. De collectie wordt voornamelijk opgebouwd door middel van schenkingen en is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA.
- De wetenschappelijke collectie boeken en tijdschriften is gericht op de economische en bedrijfsgeschiedenis van Nederland in een brede internationale context en heeft als doel de ondersteuning van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland. De collectie is toegankelijk via de gezamenlijke catalogus van IISG en NEHA.
Het NEHA biedt daartoe naast boeken en tijdschriften ook meer en meer diensten in digitale vorm aan (websites, databanken en de Virtual Library).
Collectie Archivalia [Bijzondere Collecties]
In vergelijking met voorgaande jaren konden wij op een aantal veilingen interessante aanwinsten voor de Bijzondere Collecties verwerven. In januari kochten wij bij Van der Steur in Haarlem een groot aantal archivalia, zowel nieuwe stukken als aanvullingen op aanwezige collecties. Doel is steeds om voor economisch historisch onderzoek relevante stukken te verwerven zonder al te hoog te gaan in de biedingen en daarmee deze stukken te kunnen toevoegen aan de publike collectie. Aanvullingen verwierven wij onder meer op de collectie Vlaamse, Nederlandse en Duitse gilden (NEHA BC 338), Fa. Determeyer Weslingh & Zn, Amsterdam (NEHA BC 503), Van Ommeren, Rueb & Co, Batavia (NEHA BC 516) en meer. Nieuw waren stukken afkomstig van de NV S. Krakenberger, groothandel in hop, Amsterdam - 1939-1970 (NEHA BC 712), Contracten tussen karbouwenfokkers, Sumatra (Indonesië) - 1898-1922 (NEHA BC 716), winst- en verliesrekening van de veeboer Cornelis Zijp, Noord-Holland - 1777-1785 (NEHA BC 719) en de NV Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg, 's-Gravenhage - [1900] (NEHA BC 726). In december 2008 verwierven wij opnieuw een grote reeks stukken in de veiling van Bubb Kuyper, Haarlem onder meer stukken betreffende Focke & Melzer. Een overzicht is binnenkort beschikbaar.
Daarnaast konden wij de collectie commerciele couranten aanvullen met enkele prijscouranten en veilinglijsten uit Amsterdam (1720-1790). Een volledig overzicht is opgenomen in het jaaroverzicht Aanwinsten 2008 en uiteraard in de Bijzondere Collecties zelf.
Collectie oude gedrukten
In 2008 konden weer een aantal werken verworven worden van belang voor de collectie koopmansliteratuur. Zeer bijzonder was de aankoop van Richard Dafforne's The Apprentices Time-Entertainer Accomptantly: or A Methodical means to obtain the Exquisite Art of Accomptantship ... (London 1669) en de Dublin editie van Hustcraft Stephens Italian Book-Keeping Reduced into An Art: Being An Entire, New and Compleat System of Accounts in General. Demonstrated in a Chain of Consequences from Clear and Self-evident Principles. To which is added the greatest variety of Merchants Accompts (Dublin 1737). Van niet minder betekenis was Der Kaufmann wie er seyn soll, oder Anleitung ein vollkommener Geschæftsmann zu werden (Prague 1815). Aan het eind van het jaar kon de collectie nog aangevuld worden met Johann von Puteani, Grundsätze des allgemeinen Rechnungswesens, mit Anwendung auf alle Vermögens- und Gewerbsverhältnisse des bürgerlichen Lebens, insbesondere auf Landwirthschaft, Handlung und Staatswirthschaft (Vienna 1818).
Van belang voor de koopman en de koophandel in bredere zin is de reeks Mémoires et Observations recueillies par la Société Oeconomique de Berne (Zurich 1760-1761 [Berne, Société Typographique aux dépens de la Société Oeconomique, 1762-1773] 40 delen in 20 banden.
Voor het zwaartepunt vroege statistiek is de collectie uitgebreid met Johann Georg Meusel, Lehrbuch der Statistik (Leipzig 1792).
Meer van algemeen van belang voor de economische geschiedenis zijn Francis d'Ivernois, A cursory view of the assignats, and remaining resources of French finance (September 6, 1795) (Dublin 1795)met portretten en specimina van assignaten, Havouard, Apperçu de l'étendue de la France, de sa population, de la valeur des fonds ruraux, du produit des terres à blé et du commerce des grains (La Rochelle an XI [=1803]) en Ch.J. Mathon de la Cour, Collection de comptes-rendus, pièces authentiques, états et tableaux, concernant les finances de France, depuis 1758 jusqu'en 1787 (Lausanne 1788).
Voor een complete lijst van aanwinsten zie de website van het NEHA.
De collectie primair gedrukt materiaal
De collectie werd het afgelopen jaar verrijkt met een aantal kleinere schenkingen. Daaronder opnieuw aanvullingen op onze collectie jaarverslagen, stukken over ondernemingen in Nederlands-Indie en emissie prospectussen. Een zeer grote aanwinst was de schenking van boeken en brochures door de bibliotheek van het Geldmuseum, Utrecht. Wij kregen deze aanwinst als tegenprestatie voor de langdurige bruikleen van onze papiergeldcollectie aan het Geldmuseum.
Het NEHA Digitaal
Websites
De website van het NEHA is in het afgelopen jaar regelmatig bijgehouden. Nieuwe aanwinsten werden geplaatst, zowel wat kostbare boeken betreft als de lijst van aanwinsten van Bijzondere Collecties. Verder is een begin gemaakt met twee nieuwe platforms: Historische statistiek in Nederland en Jaarverslagen van Nederlandse ondernemingen. Beide uitbreidingen komen binnenkort beschikbaar.
Naast de eigen website onderhoudt het NEHA ook de sites van de projecten Het bedrijfsleven in Nederland in de 20ste eeuw (www.bintproject.nl), van Economy and Society in the Low Countries in the Pre-Industrial Period (www.lowcountries.nl) en van de Stichting Bedrijfsgeschiedenis (www.neha.nl/stichtingbg/). Nadat in 2007 de website van de Stichting bedrijfsgeschiedenis gerestyled was, is in 2008 zowel die van het BINT project als van de Economy and Society in the Low Countries in the Pre-Industrial Period onde rhanden genomen. De site van het BINT project is klaar, voor die van www.lowcountries.nl is dat binnenkort het geval.
Databanken
De bibliotheek van het IISG/NEHA beschikt over enkele databanken op het gebied van de economische geschiedenis:
- IISH List of Datafiles of Historical Prices and Wages (www.iisg.nl/hpw/)
- Nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar (www.neha.nl/struve/)
- Stakingsdatabase (www.iisg.nl/databases/stakingen.html)
- Biografieën van Nederlandse ondernemers (www.iisg.nl/ondernemers/).
De laatste bleef ook in het afgelopen jaar onder de aandacht. Er wordt zeer regelmatig op gereageerd en aanvullende gegevens toegezonden.
Virtual Library
Het NEHA is ook verantwoordelijk voor het bijhouden van de WWW Virtual Library Economic and Business History (www.neha.nl/w3vl/). De Library omvat ruim 1400 links naar conferenties, archieven en bibliotheken, onderzoeksinstellingen, musea, naslagwerken en digitale bronnen op het gebied van de economische en bedrijfsgeschiedenis. In het afgelopen jaar konden de links slechts eenmaal gecontroleerd worden.