Collecties

Verslag collecties 2009

Collectie Archivalia [Bijzondere Collecties]

Grotere en kleinere aanwinsten in het afgelopen jaar:

1. Een collectie nieuwjaars- en kermiswensen van de Amsterdamse nachtwacht (1847-1881) [Bijzondere Collecties 755]
2. Documentatie betreffende de graanhandel in Rotterdam, in het bijzonder betreffende de Graanstudieclub (1932-1955) [BC 756]
3. Kasboeken van L. Franses, Meester Smid en Slotenmaker, 's-Gravenhage (1855, 1865) [BC 757]
4. Brievenkopieboek van Moritz J. Leeser, handelaar in effecten, Hannover (1860-1861)[BC 758]
5. Drie brieven van Abraham Rueb in Rotterdam aan E. ten Brink Czn in Batavia, gedateerd 16.02, 24.02 en 11.03.1869, over het faillissement van de firma Morgan, Melbourn & Co. in Batavia, [BC 759]
6. Boekje uitgegeven door de Administration générale des poudres et salpêtres de la République, commissariat Avignon, aan hun inzamelaar in Cucuron voor het jaar IX. [BC 760]
7. Agenda's en publicaties van jhr. D.F. van Alphen (1820-1837) [BC 761]
8. Archivalia van de Irdene Pfeifen und Thonwaaren-Fabrik von Wilhelm Klauer, Baumbach (Westerwald) (1859-1906) [BC 762]
9. Schoolschrift van Robert Rose, Sutton (Massachusetts) met rekenvoorbeelden, o.a. conversie van geld van New England in federale dollars en schrijfvoorbeelden (1828-1838) [BC 763]
10. Archivalia afkomstig van Electro-Apparatenfabriek "Systeem COQ", Utrecht (1950-1960) [BC 764
11. Enkele stukken afkomstig van Chiotakis Pelterijen, Utrecht (1955, 1970)[BC 765]
12. Twee brieven en een envelop uit Darmanesti van Ari Dammes van Seters en zijn vrouw aan hun dochter in Nederland, 26.08 en 22.09.1904 [BC 766].
13. Aanvulling zijn er op de Velle collectie [BC 630], Effecten [BC 645] en een aantal afbeeldingen industrie [BC 729]

Het volledig overzicht is opgenomen in het jaaroverzicht Aanwinsten 2008 en uiteraard in de Bijzondere Collecties zelf.

Nog niet opgenomen in de lijst is een interessante schenking van Herman van der Wee, via Jan Luiten van Zanden ontvangen. Van der Wee beschikte over een kopie van een omvangrijk manuscript van Posthumus met daarin een unieke verzameling gegevens uit prijscouranten uit de 18de eeuw. Dat manuscript is bij de Kress Library in Boston terechtgekomen. Onduidelijk is de bron van het manuscript. De verwijzing naar het manuscript is te vinden bij: http://discovery.lib.harvard.edu/?itemid=%7clibrary%2fm%2faleph%7c001644280.

Collectie oude gedrukten

Koopmansliteratuur blijft centraal staan in het aanschafbeleid van de collectie oude gedrukten. De oudste verhandeling over boekhouden aangekocht in 2009 was het werk van Jean André, Nouveau Manuel Du Commerce (Paris : Chez Giles Gourraut, 1657). Interessante aanwinsten zijn ook het werk van Mathieu de la Porte in Duitse vertaling: Einleitung zur Doppelten Buchhaltung ... (Wien, Prag und Triest : bey Johann Thomas Trattner(n), 1764) en Principi di aritmetica e commercio. Opera divisa in due tomi utilissima a negozianti (Genova, Stamperia Gesiniana, 1790) 2 vols., toegeschreven aan G.F. Muzio.

Meer de handelspraktijk in algemenere zin Het oude Dordrechts kore-boexken, van nieuws oversien en vermeerdert [...] voor allen die met koorn-koopmanschap omgaan [...]. Nevens een Tractaat van de mee-neering en mee-koopmanschap. 9th ed. (Dordrecht, F. Outman, 1767). Belangrijk zijn in dit verband ook de lange reeksen edities van Ricard, Savary en Du Puy de la Serra. In 2009 konden deze reeksen aangevuld worden met onder meer de Italiaanse vertaling van Jacques du Puy de la Serra's Trattato delle lettere di cambio secondo l'uso delle più celebri Piazze d'Europa [...] (Venice, Gulielmo Zerletti, 1761) en van Jacques Savary, Le parfait négociant ou instruction générale pour ce qui regarde le commerce ... (Amsterdam, aux dépens d'Etienne Roger, 1762). 2 vols.

Meer specifiek voor een bepaald gebied of stad in de 17de en 18de eeuw is het werk van Paul Jacob Marperger. De bibliotheek bezit al een groot aantal werken van deze invloedrijke auteur. Toch kon er nog een mooie aanvulling gevonden worden met Neu-Eröffnete Kauffmanns-Börse / Worin Eine vollkommene Connoisance aller zu der Handlung dienenden Sachen und Merckwürdigkeiten / auch Curieusen und Reisenden Anleitung gegeben wird / was sie davon zu ihrem Vortheil auff Reisenzu bemercken (Hamburg : Schiller, 1707) verworven worden.

Een tweede belangrijk verzamelgebied is de collective vroege statistiek en statistieke beschrijvingen. het wordt niet vaak aangeboden en als het gebeurt, is het vaak snel weg. Een aanvulling op de collectie regionale statistiek in de Franse tijd is de Almanach du Département de la Dyle [pour l'an XI] (Brussels : Weissenbruch, 1802 (An XI). Statistieke beschrijvingen van de zoutwinning in het Koninkrijk Sachsen in Christian Friedrich Münzing, Beschreibung der Königl. Sächsischen Saline Dürrenberg (Freyberg : bey Craz und Gerlach, 1808) en van Bohemen in Joseph Anton Schreyer, Kommerz, Fabriken und Manufakturen des Königreichs Böhmen (Schönfeldisch-Meissnerische Buchhandlung 1790).

Ook na de Franse tijd bleef de statistiek ten dienste van overheid en economie bestaan en ontwikkelde zich meer en meer. Een prachtig voorbeeld daarvan is het tweedelige Christian Karl André, Neueste Zahlenstatisitik der europäischen und außereuropäischen Staaten. Hülfsbuch für Staats-Geschäfts-Männer ... Erster Jahrgang. 1. Allgemeine Notizen. 2. Oestreich (Stuttgart and Tübingen, J.G. Cotta, 1823).

De hier opgevoerde titels vormen een selectie uit de verworven werken. Voor een complete lijst van aanwinsten raadpleeg de website van het NEHA (www.neha.nl/collections/).

De collectie (primair) gedrukt materiaal

De collectie werd het afgelopen jaar verrijkt met een aantal kleinere en grotere schenkingen. Daaronder opnieuw verschillende aanvullingen op onze collectie jaarverslagen, documentatie over ondernemingen in Nederland, emissie prospectussen en gedenkboeken. Aparte vermelding verdient op deze plek de heer Jan van Griethuysen. Hij stuurt met grote regelmaat diverse interessante zaken naar de bibliotheek.
Een omvangrijke aanwinst was de schenking van de complete volks- en beroepstellingen in Nederland vanaf 1795 door het Kenniscentrum Wonen (waarin de vroegere bibliotheek van het Gemeentelijk Bureau van Statistiek). Deels is deze collectie natuurlijk aanwezig, maar is nu compleet aanwezig. Ondanks de beschikbaarheid van scans van de tellingen worden de boeken nog steeds geraadpleegd.

Het NEHA Digitaal

Websites
De website van het NEHA is in het afgelopen jaar regelmatig bijgehouden. Nieuwe aanwinsten werden geplaatst, zowel wat kostbare boeken betreft als de lijst van aanwinsten van Bijzondere Collecties. In het vorige verslag werd melding gemaakt van twee nieuwe platforms die beschikbaar zouden komen: Historische statistiek in Nederland en Jaarverslagen van Nederlandse ondernemingen. In het afgelopen jaar is daar wel aan gewerkt, maar gebrek aan tijd maakt dat deze platforms eerst in de tweede helft van 2010 beschikbaar kunnen komen.

Naast de eigen website onderhoudt het NEHA ook de sites van de projecten Het bedrijfsleven in Nederland in de 20ste eeuw BINT (www.bintproject.nl), van Economy and Society in the Low Countries in the Pre-Industrial Period (www.lowcountries.nl) en van de Stichting Bedrijfsgeschiedenis (www.neha.nl/stichtingbg/). De beide eerstegenoemde hebben in 2009 een kleine restyling ondergaan.

Databanken
De bibliotheek van het IISG/NEHA beschikt over enkele databanken op het gebied van de economische geschiedenis:

1. IISH List of Datafiles of Historical Prices and Wages (www.iisg.nl/hpw/)
2. Nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar (www.neha.nl/struve/)
3. Stakingsdatabase (www.iisg.nl/databases/stakingen.html)
4. Biografieën van Nederlandse ondernemers (www.iisg.nl/ondernemers/).

De laatste bleef ook in het afgelopen jaar onder de aandacht. Er wordt zeer regelmatig op gereageerd en aanvullende gegevens toegezonden. Helaas ontbrak het ons aan tijd om zelf actief de gegevens aan te vullen met nieuwe bronnen.

Virtual Library
Het NEHA is ook verantwoordelijk voor het bijhouden van de WWW Virtual Library Economic and Business History (www.neha.nl/w3vl/). De Library omvat ruim 1300 links naar archieven en bibliotheken, onderzoeksinstellingen, musea, naslagwerken en digitale bronnen op het gebied van de economische en bedrijfsgeschiedenis. In het afgelopen jaar konden de links eenmaal gecontroleerd worden.