Collecties

Verslag collecties 2010

Archieven

Sinds de overdracht van de bedrijfsarchieven begin jaren zeventig van de vorige eeuw heeft het NEHA zich bij de verwerving van archieven altijd zeer terughoudend opgesteld. Vragen over de mogelijkheid archieven op te nemen werden veelal in goed overleg doorgeleid naar andere archiefdiensten en musea. Dat beleid is ook na de inhuizing bij het IISG niet veranderd. Een uitzondering werd alleen gemaakt voor kleinere verzamelingen en archivalia in het kader van de Bijzondere Collectie van het NEHA.
Het afgelopen jaar kwam in dit terughoudend beleid even een verandering. Begin 2010 leidde de bemiddeling van de voorzitter tot een bezoek van Angus Maddison aan het instituut en de eerste contacten over een mogelijke overdracht van bibliotheek en archief aan het NEHA. Het overlijden van Angus Maddison maakte de overdracht op korte termijn wenselijk. In mei zijn de voorzitter en de bibliothecaris naar het huis van Maddison geweest om archief en een selectie van zijn boeken in te pakken en voor transport klaar te zetten. In juni is het archief uit Chevincourt opgehaald en naar Amsterdam gebracht. De officiele overdracht door de familie van Maddison gebeurde tijdens de Maddison Memorial Conference, gehouden op 6-7 november 2010, hier in Amsterdam.
Het archief beslaat ca. 22 meter, voornamelijk correspondentie over economische groei en zijn datacollectie, correspondentie uit de beginjaren van de OESO waaraan Maddison lange tijd verbonden was en manuscripten. Uit zijn omvangrijke bibliotheek is een vrij kleine selectie gemaakt met voornamelijk (statistische) publicaties van belang voor de opbouw van zijn economische groeidata en niet aanwezig in de EHB. Met het toegankelijk maken van het archief zal in 2011 een begin gemaakt worden.

Collectie Archivalia [Bijzondere Collecties]

Grotere en kleinere aanwinsten in het afgelopen jaar:

1. Lily de Haan, 's-Gravenhage (BC 767)
   Correspondentie betreffende bezoeken van Nederlandse managers aan de Verenigde Staten in het kader van de Contactgroep Opvoering Productiviteit, gericht aan Philomène Lily Harpenau-de Haan (Amsterdam 1921-Abano Terme 2009). De Contactgroep is in 1950 voortgekomen uit de werkgroep die vanaf 1948 de Technical Assis- tance, een onderdeel van de Marshallhulp, moest coördineren en organiseerde meer dan honderd reizen naar Amerika. Lily de Haan was daarbij kennelijk betrokken als reisleidster. De Contactgroep wordt in 1962 als commissie ondergebracht bij de SER.
2. W.J. van de Woestijne, Amsterdam (BC 768)
   Krantenartikelen in De Groene Amsterdammer uit 1952 en opzetten voor een werk onder de titel 'Economische gesprekken' van Willem Joost van de Woestijne (Amsterdam 1901-), in 1953 gepromoveerd aan de Handelshogeschool te Rotterdam op "Een algemene vorm van de vraagfunctie met toepassingsmogelijkheden voor practische marktanalyse en verkoopcontrôle" en hoogleraar economie in Delft 1962-1971.
3. een aanvulling op de HVA-Ethiopië collectie (BC 770)
4. Archivalia betreffende de geschiedenis van de brandverzekering afkomstig van Schwarzkoppen, Brunswijk (BC 772)
5. Archivalia van het Pannemansgilde, Zierikzee (BC 773)
6. Een aanvulling op de collectie Pieter De la Court, Leiden (BC 774)
   J.V.H., Afswering van sijn onlangs verboden Boeck van Hollandts heijlsame politique gronden en maximen. Mitsgaders sijne weerlegging van de groffste fouten aldaer door misleijding begaen. Met een bijsondere reflexie op de diensten en ondiensten van de huijsen der Orangie en der Witte Prinsen, gedurende hare hoge amten (tot Middelburgh, voor Karel de Vrije, 1669) 30 p. Afschrift (?) van een onbekend pamflet.

Het volledig overzicht is opgenomen in de Bijzondere Collecties.

Collectie oude gedrukten

In het afgelopen jaar is een wat kleinere lijst met aanwinsten dan voorgaande jaren. Enerzijds heeft dit te makebn met een kleiner aanbod, anderzijds met een terughoudendheid als gevolg van mogelijke bezuinigingen op het budget. Koopmansliteratuur blijft een centrale plaats innemen in het aanschafbeleid van de collectie oude gedrukten. In 2010 deed zich niets voor dat voor de collectie van belang is. Wel zijn enkel werken aangekocht die betrekking hebben op de handelspraktijk in algemenere zin: Isaac Sahlmoon, Hollands Stats-och Commercie-Spegel Föreställande, under wisse Anmärkningar, de förente Nederländers Republique ... (Stockholm : Schneider, 1731); 2 edities van Edmond Desgranges, Nouveau traité complet du change et de la banque, renfermant un cours d'opérations et d'arbitrages de banque ... (Paris 1802 en 1840) en Tables de comparaison entre les mesures anciennes et celles qui les remplacent dans le nouveau système métrique, avec leur explication et leur usage ... met een Instruction sur la manière de rectifier les Tables de comparaison entre les anciennes et les nouvelles Mesures, calculées d'après le Mètre et le Kilogramme provisoires, pour les rendre conformes à la determination définitive du Mètre et du Kilogramme ... (Paris, Imprimerie de la République, Germinal an IX [1801]).

Een tweede belangrijk verzamelgebied is de collective vroege statistiek en statistieke beschrijvingen. Aanvulling op de collectie regionale statistiek in de Franse tijd is zijn de publicaties van >A.F. Bruand, Annuaire de la préfecture du département du Jura pour l'an 1814, contenant des détails historiques et statistiques (A Lons-le-Saunier : Gauthier neveu, s.a.) en Pierre Laboulinière, Manuel statistique du département des hautes-Pyrénées, avec un répertoire municipal ... (Tarbes : Imprimerie de F. Lavigne, 1813).

Ook na de Franse tijd bleef de statistiek ten dienste van overheid en economie bestaan en ontwikkelde zich meer en meer. Een overzicht van de belangrijkste handelsstromen in de wereld vormt Michael George Mulhall, Balance-Sheet of the World for Ten Years 1870-1880 ... (London, Edward Stanford, 1881), overigens met prachtige diagrammen.

De hier opgevoerde titels vormen een selectie uit de verworven werken. Voor een complete lijst van aanwinsten raadpleeg de website van het NEHA (www.neha.nl/collections/).

De collectie (primair) gedrukt materiaal

De collectie werd het afgelopen jaar verrijkt met een aantal kleinere en grotere schenkingen. Daaronder opnieuw verschillende aanvullingen op onze collectie jaarverslagen, documentatie over ondernemingen in Nederland, emissie prospectussen en gedenkboeken. Aparte vermelding is er voor de heer Melse voor een grote aanvulling op de jaarverslagencollectie, aanvullingen op de collectie volks- en beroepstellingen in Nederland vanaf 1795 door het Kenniscentrum Wonen (waarin de vroegere bibliotheek van het Gemeentelijk Bureau van Statistiek) en een schenking van een grote collectie statistische uitgaven Zuidelijk Afrika afkomstig van Alfons Fransen. Door bemiddeling van Harmen de Zwart konden wij een aanvulling verwerven uit de (nu opgeheven) bibliotheek van Fortis, Amsterdam.

Het NEHA Digitaal

Websites
De website van het NEHA is in het afgelopen jaar regelmatig bijgehouden. Nieuwe aanwinsten werden geplaatst, zowel wat kostbare boeken betreft als de lijst van aanwinsten van Bijzondere Collecties.

In 2010 is het IISG van start gegaan met een volledige herziening van de eigen website. Daarin zal de collectie van het NEHA meer geintegreerd zijn. Dat heeft gevolgen voor de eigen NEHA site. Ook die zal na afronding van de IISG site aangepakt gaan worden.

Naast de eigen website onderhoudt het NEHA ook de sites van de projecten Het bedrijfsleven in Nederland in de 20ste eeuw BINT (www.bintproject.nl), van Economy and Society in the Low Countries in the Pre-Industrial Period (www.lowcountries.nl) en van de Stichting Bedrijfsgeschiedenis (www.neha.nl/stichtingbg/).

Databanken
De bibliotheek van het IISG/NEHA beschikt over enkele databanken op het gebied van de economische geschiedenis:

1. IISH List of Datafiles of Historical Prices and Wages (www.iisg.nl/hpw/)
2. Nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar (www.neha.nl/struve/)
3. Stakingsdatabase (www.iisg.nl/databases/stakingen.html)
4. Biografieën van Nederlandse ondernemers (www.iisg.nl/ondernemers/).

De laatste bleef ook in het afgelopen jaar onder de aandacht. Er wordt zeer regelmatig op gereageerd en aanvullende gegevens toegezonden. Helaas ontbrak het ons aan tijd om zelf actief de gegevens aan te vullen met nieuwe bronnen.

Virtual Library
Het NEHA is ook verantwoordelijk voor het bijhouden van de WWW Virtual Library Economic and Business History (www.neha.nl/w3vl/). De Library omvat ruim 1300 links naar archieven en bibliotheken, onderzoeksinstellingen, musea, naslagwerken en digitale bronnen op het gebied van de economische en bedrijfsgeschiedenis. In het afgelopen jaar konden de links niet gecontroleerd worden.