Nederlandsch Economisch-Historisch Archief

Bijzondere Collecties NEHA

Jac. de la Lande, Amsterdam

Signatuur Bijzondere Collecties 256
Periode 1763-1812
Omvang 0,30 m.
Verwerving Aankoop 1915; Aanwinst 1938 (Kaperbrief)
Systematische indeling G. Bank- en verzekeringswezen en zakelijke dienstverlening; Effectenhandel en handelsbanken

Nadere omschrijving

Diverse stukken betreffende de verschillende samenwerkingsverbanden van financiers waarin Jac. de la Lande heeft deelgenomen en particuliere activiteiten. De archivalia zijn als volgt ingedeeld: Persoonlijke papieren, te weten overlijdensberichten en stukken betreffende de Amsterdamse wijkvergadering (1751-1801); Stukken aangaande Amerikaanse zaken van de Firma De la Lande & Fijnje (1769-1817); Stukken betreffende de Pruisische houthandel en de werf "De IJhoek" van de firma Ten Cate, De la Lande & Fijnje (1782-1783) en stukken betreffende de handel in geweren van De La Lande & Gunningh (1801-1811).

De la Lande & Fijnje was volgens Van Winter een jonge, weinig kapitaalkrachtige maar zeer actieve en fel-patriottische firma. Hendrik Fijnje was de zoon van de doopsgezinde leraar Jan Fijnje en Johanna Seye, hij was de broer van de bekende Wybo Fijnje (Zie Jhr. Dr. P.J. van Winter, Het aandeel van den Amsterdamschen Handel aan den opbouw van het Amerikaansche Gemeenebest, 's-Gravenhage, 2 vols., 1927-1933, I p. 32).
In 1782 (?) is op aandringen van de Amerikaanse staatsman J. Adams een soort syndicaat gevormd tussen de Staphorsten, de Willinks en De la Lande & Fijnje om een lening voor de Verenigde Staten te organiseren. Een kopie van deze akte bevindt zich in het archief. (p. 57 ff.)

In 1783 werd een handelssociëteit opgericht onder de naam De la Lande & Fijnje qq. waarin de firma voor ƒ25.000 deelnam en ook de directie voerde. Andere huizen vertegenwoordigden ƒ240.000, onder andere Willink, Staphorst, Clicquet & Co., Couderc Brants, Isaac ten Cate & de gebroeders Kops en de Van Eeghens. De onderneming verscheepte goederen naar Boston, New York en Philadelphia. De associatie had echter niet veel succes en daarom werd de Londenaar Frederic William Geyer in de arm genomen om de handel vanuit Londen op te zetten (p. 129 ff).
Door toedoen van Geyer en oneigenlijk gebruik van voor de Amerikaanse lening bestemde gelden bleef het slecht gaan en in juli 1785 werd opschorting van betaling aangevraagd voor De la Lande & Fijnje. De privé-activiteiten werden vervolgens waargenomen door Willink, Van Staphorst, Clicquet & Co. en Couderc Brants; de handelssociëteit door E. Lespinasse, Isaac ten Cate & Gebroeders Kops en Christiaan van Eeghen (p. 135).
In 1786 nam de Amerikaanse koopman en speculant Daniel Parker de vorderingen op De la Lande & Fijnje over en de firma ruilde hiermee feitelijk de goederenhandel voor speculatie (I 145).

In 1791 werd Stadnitsky & Zoon opgericht door Pieter Stadnitsky en zijn schoonzoon Arend van Halmael. J.M. Cuperus, gehuwd met een dochter van Jac. de la Lande stak er veel geld in. In 1795 werd de firma Stadnitsky & Cuperus gevormd. Cuperus overleed in 1797 (p. 240).
Het lijkt wenselijk het archief te herordenen naar het volgende idee: Persoonlijke papieren, te weten overlijdensberichten en stukken betreffende de Amsterdamse wijkvergadering (1751-1801); Stukken aangaande Amerikaanse zaken van de Firma De la Lande & Fijnje (1769-1817); Stukken betreffende de Pruisische houthandel en de werf "De IJhoek" van de firma Ten Cate, De la Lande & Fijnje (1782-1783) en stukken betreffende de handel in geweren van De La Lande & Gunningh (1801-1811).

Inventaris
  1. JAC. DE LA LANDE, 1751-1801
    1. OVERLIJDENSBERICHTEN, 1751-1801
      1. Menje Heertjens, 10 januari 1751 (gericht aan Gerrit Cnoop van Middagten, Bolsward)
      2. Johanna Seye, weduwe van Jan Fijnje, 8 juni 1763
      3. Antje Swart, 12 juli 1781
      4. Johannes Luzac, 4 april 1783
      5. Catrina Cornelia Seye, 20 december 1784
      6. Jacob de Vries, 4 mei 1790
      7. Katharina de Leeuw, 5 mei 1791
      8. Catharien Seye, 5 juli 1791
      9. Abraham Seye, 19 april 1796
      10. Sara Seye, echtgenote van Jac. de la Lande, 27 juni 1801 (3 ex.)
      11. Sophia van Geus, z.d.
    2. STUKKEN BETREFFENDE DE WIJKVERGADERING NO. 43 VAN DE PATRIOTTEN, 1795-1796
      1. Sincerus (pseudoniem van Jac. de la Lande), Consideratieën op het plan der quotatie over van welke waert contributies zouden moeten worden gereeden - L.G. van het verslag der Nationale Garde te Amsterdam, met kladversie, Amsterdam 17.05.1795
      2. Dialoog van Piet en Jaap tegen de regeerder Van Staphorst, [1796].
      3. Jac. de la Lande (?), Essay betreffende de aanstaande benoeming van het stadsbestuur, z.d.
      4. "Extract du rapport de Teilhard sur les finances de l'an 5."
        Jac. De la Lande (?), Essay betreffende een belasting, z.d.
      5. Aanmerkingen van Wijk 43 op het voorstel van wijk 8 over het uitbrengen der volksstem, de 4e augustus.
      6. Manifest van leden van de 23ste grondvergadering van het 13e district van het IJ betreffende het Intermediair Bestuur, 11.03.1796.
      7. Jac. de la Lande (?), Reactie op bovenstaand plan, met kladversie, z.d.
      8. Jac de la Lande, "Aan commissarissen en leeden der wijkvergadering no. 43" (betreffende het plan voor de Nationale Garde) - kladversie, Amsterdam 08.06.1795.
      9. Jac. de la Lande (?), Afscheidsrede ter gelegenheid van zijn aftreden als voorzitter van de wijkvergadering, Amsterdam 01.09.1795.
      10. Jac. de la Lande, "Medeburgers" (reactie op het plan van het voorstel van wijk 43), Amsterdam 06.01.1796.
      11. Jac. de la Lande, "Aan de burgers, gecommitteerd tot het ontwerpen van een reglement om overeenkomstig de vereischten van een welgeordend bestuur de stem der gemeente van deese stad spoedig en geregeld te kunnen uitbrengen", Amsterdam 27.04.1796.
      12. Jac. de la Lande, Antwoord op de reacties op het voorstel van wijk 43 betreffende de verkiezing van afgezanten, Amsterdam 06.01.1796.
      13. Jac. de la Lande (?), Essay betreffende een ontwerp om overeenkomstig de vereischten van een welgeordend bestuur spoedig en gereegeld de stem der gemeente van de stad Amsterdam te kunnen uitbrengen (na juli 1795).
      14. Jac. de la Lande, "Over het recht of de macht tot het vaststellen en invoeren van een nieuwe regeringsvorm voor de provintie Holland - Geschil tussen Amsterdam en het Intermediair Bestuur 1796".
      15. Stuk betreffende een collecte voor de armen van wijk 43.
      16. Stuk betreffende het uitbrengen van de stem van de stad Amsterdam, 27.09.1796.
      17. "Raport van de commissie, benoemd door wijk 43, tot naarziening en beoordeeling der wetten, voor de algemeene vergadering te Amsterdam", 01.06.1795.
      18. Lijst van intriganten, raddraaiers en edelen.
      19. Stuk betreffende de oproep tot ondertekening van het adres over het verkiezingsstelsel, "Hoord en wederhoord".
      20. Manifest, gericht aan de Nationale Vergadering - niet ondertekend drukwerk.
      21. Stuk betreffende het aannemen van een rechtstreekse vertegenwoordiging door de Nationale Vergadering, z.d.
      22. Verslag van de bespreking van 112 artikelen, z.d.
      23. Kladaantekeningen, z.d.
      24. Inlichtingen voor de prefect in Friesland, 1811: overzicht van de mede- en tegenstanders van de Patriotten in de provincie Friesland.
  2. FIRMA DE LA LANDE & FIJNJE: STUKKEN BETREFFENDE AMERIKAANSE ZAKEN EN NEGOTIATIES, 1769-1817
    1. STUKKEN BETREFFENDE WISSELS, AANDELEN EN NALATENSCHAP, 1769-1817
      1. Rekening en verantwoording van de nalatenschap van S. Marchand te Haarlem, 21.10.1769, 1 katern.
      2. Contract en kwitantie betreffende een aandeel in de moddermolen, uitgevonden door K. Writs te Amsterdam, 30.08.1781-06.09.1782., 2 stukken.
      3. Instructies voor een koopman betreffende wissels, valuta. Posterijen etc. en aantekeningen betreffende transportverzekeringen, 2 delen 39. Kwitanties betreffende de ontvangst van interest op effecten ten laste van de Verenigde Staten, 07.11.1796-mei 1798, 3 stukken.
      4. Brief van D. Parker te Parijs betreffende een negotie (?) in Amerika, 17.01.1797, 1 stuk.
      5. Kwitantie voor J. De la Lande van Huidekoper, Tobler & Bicker, Amsterdam 31.01.1799.
      6. Brieven van J. Cremer Jzn te Bolsward betreffende de verlening van borgtochten aan J.H. Gunningh en Nosse, 07.11.1801-08.11.1806, 2 stukken.
      7. Afrekening van de rekening-courant van B. Cuperus te Vlissingen, gemachtigde van E. Daentzer-Cuperus te Dusseldorp, met A. van der Swalme te Vlissingen, 08.04.1805, 1 stuk.
      8. Brief van J.D. Meyer, directeur der Koninklijke Courant te Amsterdam, betreffende de jaarlijkse uitkering aan J. De la Lande gedurende zijn leven wegens ondervonden schade door de uitgave der Koninklijke Courant, 10.01.1809.
      9. Rekening-courant van J. de la Lande te Bolsward met J. Cremer te Bolsward, 31.12.1811, 1 stuk (kopie).
      10. Stukken betreffende de regeling van de nalatenschap van J. de la Lande, 04.11.1812 (-1817), 1 omslag.
    2. STUKKEN BETREFFENDE AMERIKAANSE LENINGEN EN DE LIQUIDATIE VAN DE FIRMA, 1779-1796
      1. Verzekeringsbrieven voor de ladingen van de schepen "De Hoop" en "Handelslust", 16.11.1779-13.08.1780, 4 stukken.
      2. Kaperbrief van Willem V voor De la Lande & Fijnje voor het schip "De Vrouwen Sara & Maria", 13.07.1781, 1 charter.
      3. Akte van transport door De la Lande & Fijnje aan J. Van Couwenhoven voor C. Van Aken betreffende een negotie in vensterglas, Amsterdam 18.03.1783, 1 katern.
      4. Aktes betreffende een hypotheek door A. Stockholm & Co. te Nantes, D. Dickson & Co. te Londen en J.R. Livingstone te Boston aan De La Lande & Fijnje te Amsterdam op het land "Hardenburghs Patent" in de Staat New York, 10.07.1783-22.09.1785, 1 katern, 2 stukken.
      5. Aktes betreffende de liquidatie van de firma De la Lande & Fijnje te Amsterdam, 1782-1796, 1 pak. Met twee gedrukte kaarten van Pennsylvania en New England, eind 18e eeuw.
      6. Extract uit de brieven betreffende een order voor Amerikaanse effecten van Th. Cazenove, New York 1790, 1 katern, 1 stuk [aanwinst 1915]
  3. FIRMA TEN CATE, DE LA LANDE & FIJNJE, 1782-1783
    1. STUKKEN BETREFFENDE DE OPRICHTING VAN DE FIRMA EN DE KOOP EN VERKOOP VAN DE SCHEEPSWERF "DE IJHOEK" TE AMSTERDAM
      De firma is opgericht voor de Koninklijke Pruisische Hout-Administratie en overige buitenlandse commissiehandel en rederij.
      1. Contract tussen Job May en Izaak ten Cate, mitsgaders Jacobus de la Lande, Handrik Fijnje en de heer Goedschalk Kops, 02.10.1782, 1 katern.
      2. Tripartiet contract tussen Izaac ten Cate en Jacobus de la Lande & Hendrik Fijnje en de heer Goedschalk Kops, 18.12.1782, 1 katern.
      3. "Rescript aan den minister van finantien", 02.01.1833.
top