Bijzondere Collecties NEHA

Distributiebescheiden, Tweede Wereldoorlog

Signatuur Bijzondere Collecties 702
Periode 1939-1950
Omvang 0,66 m.
Verwerving Schenkingen van mevr W. Huijskes-Stam via H.W. Jacobi, october 2005; P.D.A. van Lith, 's-Gravenhage, 1961 en mevr. Versluijs 2006
Systematische indeling K. Verzamelingen

Nadere omschrijving

Adrianus Petrus Huijskes (1921-2004) was in 1941-augustus 1947 werkzaam als distributieambtenaar bij de gemeente 's-Gravenhage. In deze functie heeft hij een verzameling van Nederlandse distributiebescheiden opgebouwd. Die werd ingeplakt, met commentaar, in de albums nr. 13-15, met nr.16 als supplement. In 1948 en 1949 schreef hij Nederlandse en buitenlandse instanties aan om zijn verzameling aan te vullen.

Inventaris

1. A.P. Huijskes, Manuscripten
   1. "Distributie in de loop der tijden", 1 p.
   2. "Distributie 1939 en later", 1 p.
   3. "Indeling Distributiekringen", 7 p.
   4. "Lijst van Nederlandse distributiebescheiden", met bijlagen
2. 1. A.P. Huijskes, Correspondentie, november 1948-november 1949
      - Met lijst van aangeschreven landen.
   2. Artikel in Goudsche Courant van 15.06.1965 over collega-verzamelaar J. Sprangers in Bergambacht

1. NEDERLAND
   De oplopende internationale spanningen hadden tot gevolg dat het steeds moeilijker werd om schaarse artikelen te verkrijgen. Daarom werd bij wet van 24 juni 1939 (Staatsblad 633) de distributiedienst ingesteld. Op 11 oktober 1939 werd suiker het eerste artikel, dat, zoals het heette, ‘op de bon kwam'. Deze gehele organisatie droeg een landelijk karakter en de rantsoenen werden vanaf 1940 af ook voor het gehele land vastgesteld.
   Vermoedelijk 27 september 1944 verbood Seys-Inquardt voedseltransporten naar Westen i.v.m. Spoorwegstaking. Met de uniformiteit werd als gevolg van de noodtoestand in twee opzichten gebroken: ten eerste bepaalde het Reichskommissariat dat de nog in bezet Nederland aanwezige Rijksduitse burgers en familieleden van Oostfront-vrijwilligers dubbele rantsoenen moesten krijgen; ten tweede bleek het onmogelijk, rantsoenen vast te stellen die voor het gehele bezette gebied golden.
   De opheffing van de distributie van levensmiddelen, kleding en schoeisel na de oorlog vergde enige jaren. Wel konden de rantsoenen worden uitgebreid (die van levensmiddelen sneller dan die aan kleding en schoeisel), maar er was vier jaar lang niet voldoende om door het distributiestelsel, waarbij in 1945 ca. 24.000 Nederlanders een dagtaak vonden, een streep te halen. Dat geschiedde in 1949 met dien verstande, dat er toen nog een consumptieartikel bleef dat slechts 'op de bon' verkrijgbaar was: koffie. Die koffiedistributie eindigde op 14 januari 1952.
   3. Algemene brochures
      1. Corn van Dijk, In uw Belang! een overzicht van de distributie en wat daarmede samengaat, ['s-Gravenhage, 1941], 47 p.
      2. Ministerie van Landbouw, Visscherij en Voedselvoorziening, Rantsoeneering en distributie van levensmiddelen in de bezettingsjaren, ['s-Gravenhage, 1945], 8 p.
      3. Centraal Distributiekantoor, Evenredige bevoorrading van den winkelier, ['s-Gravenhage] juli 1945, 8 p.
      4. Evenredige bevoorrading, 's-Gravenhage januari 1946, 11 p (interne brochure)
   4. Vereeniging voor Nederlandsche Gemeenten, Officieele bekendmakingen, betreffende stamkaarten en inlegvellen; organisatie distributiedienst; verstrekking aan diversen; Arbeidsdienst en Oostfront; Duitse bonnen, 1940-1942
   5. Vereeniging voor Nederlandsche Gemeenten, Officieele bekendmakingen, betreffende aardappelen; brood; vlees; melk; boter, kaas en eieren; groenten, peulvruchten en grutterswaren; suiker en jam; koffie, thee, cacao, 1940-1942
   6. Vereeniging voor Nederlandsche Gemeenten, Officieele bekendmakingen, betreffende tabak en versnaperingen; textiel; schoenen; zeep; kaarsen; serviesgoed en keukengerei; rijwielen en banden; petroleum; brandstoffen; motorbrandstoffen; diamant, goud, papier, 1940-1942
   7. Centraal Distributiekantoor. Publicaties, 1942-1944
   8. Centraal Distributiekantoor. Textiel. Richtlijnen no.7, 1948-1949
   9. Vordering van kleding en bekendmakingen t.a.v. voedseldroppings, 1944-1945
   10. Krantenknipsels over het einde van de distributie, 1949-1954
   11. Gemeentelijk Distributiekantoor ‘s-Gravenhage. Brochures, 1939-1952
   12. Gemeentelijk Distributiekantoor ‘s-Gravenhage. Jaarverslagen en concept-jaarverslagen 1943-1949
   13. Album no.1: Algemene Distributie Bonkaarten, 1939-1944
   14. Album no.2: Bonkaarten van diverse gemeenten en Algemene Bonkaarten, 1944-1949
   15. 1. Album no.3: Diverse bonkaarten, o.a. voor de Wehrmacht en puntenbonnen voor detaillisten
       2. "Vaste brandstoffen", 6 losse bladen
   16. Album no.4: Diverse bonkaarten
   17. Album no.5: Stamkaarten op naam, voedseldistributiebonnen, toeslagkaarten
   18. Album no.6: Toeslagkaarten, distributiebonnen voor voedsel, versnaperingen en brandstof, en speciale vergunningen
   19. Album no.9. Toewijzingsbonnen
   20. Voedingsmiddelenkaarten, 1942
   21. Voedingsmiddelenkaarten, 1943
   22. Voedingsmiddelenkaarten, 1944
   23. Noodkaarten, 1944-1945
   24. Voedingsmiddelenkaarten, 1946-1949
   25. Brandstoffen- en serviesbonnen
2. BUITENLAND
   1. BELGIË (1940-1948)
      In België bestond sinds 1937 een Dienst voor Ravitaillering. In september 1939 wordt het een zelfstandig ministerie. In mei 1940 kwamen de voornaamste voedingsmiddelen op de bon, naderhand gevolgd door bijna alle goederen. Met het vrijgeven van boter en rijst in januari 1949 kwam er een eind aan deze rantsoenering.
      26. Rantsoeneeringskaarten, 1940-1948
      27. Bonkaarten, 11.05.1940-25.07.1943
      28. Bonkaarten, 26.07.1943-11.01.1946
      29. Bonkaarten, 10.02.1946-01.12.1948
      30. Bonnen zonder nadere aanduiding
      31. Bijzondere compensatie-uitkering voor melk, augustus 1947-mei 1948
      32. Rantsoenbonnen voor Duitsers, 1940-22.01.1944
   2. LUXEMBURG (1940-1949)
      Volgens een correspondent van Huijskes duurde de distributie van 23 september 1940 tot eind 1949.
      33. Bonkaarten 1940-1949
   3. GROOT BRITTANNIË (1947-1949)
      In het Verenigd Koninkrijk begint de distributie op 8 januari 1940 met spek, boter en suiker. Brood komt pas in 1946 op de bon. Het laatste artikel dat vrijgegeven wordt is vlees in juli 1954.
      34. Brochures, 1947-1949
      35. Bonkaarten, 1947-1948
   4. IERLAND (1947-1949)
      Ierland is neutraal in de Tweede Wereldoorlog, maar economisch afhankelijk van Groot Brittannië.
      36. Bonkaarten, 1947-1949
   5. OOSTENRIJK (1945-1949)
      De distributie wordt door Duitsland ingevoerd in september 1939 en duurt tot 1953.
      37. Wenen, 1945-1949
   6. ZWITSERLAND (1939-1948)
      In Zwitserland duurt de distributie van levensmiddelen van november 1939 tot juni 1948.
      38. Office fédéral de guerre pour l'alimentation, Rapport sur l'activité de la Section du Rationnement 1939-1948, Berne 01.07.1948
      39. Bonkaarten
          1. Sammlung von eidgenössischen Rationierungsausweisen, 1939-1948
          2. Kleine Mahlzeitenkarte
   7. NOORWEGEN (1946-1949)
      In Noorwegen duurt de distributie van mei 1940-1953
      40. Bonnen voor voedsel
      41. Bonnen voor kleding en schoeisel
   8. FINLAND (1945-1946)
      In Finland duurt de distributie van 1949-1954
      42. Brochures, 1946
      43. Bonkaarten, 1945-1946
   9. TURKIJE (1943-1946)
      44. Ankara
      45. Istanbul
      46. Izmir
   10. VERENIGDE STATEN (1944)
       Distributie van banden begint 03.01.1942 maar omvat begin 1944 o.a. 10 nonfood commodities, sugar, canned and processed foods, meats fats and oils.
       47. Office of Price Administration, Handbook for war price and rationing boards, 1944
       48. Bonkaarten